Chi tiêu trải nghiệm hay mua đồ vật và cách chọn cho đúng
Tuần trước có bạn nhắn cho mình thế này: “Vợ chồng mình để dành được 45 triệu. Chồng muốn mua bộ sofa mới, mình muốn đi Hàn Quốc 8 ngày. Cãi nhau ba tối rồi mà chưa ai chịu ai.” Chuyện nghe nhẹ nhàng, nhưng nó chạm đúng vào câu hỏi chi tiêu trải nghiệm mà rất nhiều gia đình đang tranh luận.
Mình đọc xong thấy quen lắm. Cùng một số tiền, hai hướng tiêu hoàn toàn khác nhau, mà bên nào cũng có lý riêng.
Bài này không bảo bạn phải chọn bên nào. Mình sẽ đưa bạn cách tính bằng con số, bốn câu hỏi để chốt, và cả những trường hợp mà mua đồ vật mới thật sự là lựa chọn khôn ngoan hơn.
Chi tiêu trải nghiệm khác mua đồ vật ở chỗ nào
Nói cho gọn, đồ vật là thứ bạn giữ được, còn trải nghiệm là thứ bạn sống qua rồi nhớ lại. Một bộ sofa nằm trong phòng khách tám năm. Một chuyến đi chỉ kéo dài tám ngày.
Nghe qua thì đồ vật có vẻ đáng tiền hơn hẳn, và chi tiêu trải nghiệm nghe như chuyện xa xỉ. Nhưng có một chi tiết mà ít ai để ý: cảm giác vui với đồ vật đi xuống theo thời gian, còn cảm giác vui với trải nghiệm thì đi ngang hoặc đi lên.
Thomas Gilovich và Leaf Van Boven, hai nhà tâm lý học tại Đại học Cornell, công bố nghiên cứu về đúng chuyện này năm 2003. Họ hỏi người tham gia về một khoản mua đồ vật và một khoản mua trải nghiệm có giá trị tương đương. Kết quả: khi nhìn lại, phần lớn thấy khoản chi cho trải nghiệm mang lại niềm vui bền hơn.
Lý do nằm ở một cơ chế tên là thích nghi khoái lạc. Bộ não bạn quen rất nhanh với thứ nằm yên trước mặt. Còn ký ức thì được kể lại, được sửa đẹp thêm, và gắn với người đi cùng bạn. Nếu bạn hay mua vì tâm trạng nhất thời, bài mua sắm theo cảm xúc sẽ giúp bạn nhận ra cơ chế đó sớm hơn.
Làm phép tính chi phí mỗi lần dùng
Đây là chỗ mình muốn bạn bỏ cảm tính xuống và cầm máy tính lên. Công thức đơn giản: lấy giá tiền chia cho số lần bạn thật sự dùng nó.
Quay lại bộ sofa 45 triệu. Nếu vợ chồng bạn ngồi mỗi tối và giữ nó tám năm, đó là 2.920 ngày, tức khoảng 15.400 đồng một ngày. Rẻ. Rất rẻ.
Còn chuyến Hàn Quốc 45 triệu cho hai người trong 8 ngày là 2,8 triệu một ngày. Đắt gấp 182 lần nếu chỉ tính theo ngày sử dụng. Nhìn con số trần trụi vậy, đồ vật thắng rõ ràng.
Nhưng phép tính này chỉ đúng khi món đồ được dùng thật. Một bạn khác kể với mình chuyện chiếc túi 28 triệu, mua vì thích, rồi ba năm chỉ xách khoảng 2 lần một tháng. Tổng cộng 72 lần, thành 389.000 đồng mỗi lần xách. Cùng công thức, kết quả ngược hẳn.
Thế nên trước khi chi tiêu trải nghiệm hay xuống tiền cho món đồ, bạn hãy ước lượng số lần dùng một cách thành thật. Đừng lấy con số trong tưởng tượng.
Bốn câu hỏi trước khi chốt chi tiêu trải nghiệm
Mình dùng bốn câu này cho mọi khoản chi tiêu trải nghiệm hay mua đồ vật trên 5 triệu. Trả lời xong thường là biết chọn gì.
Câu một: món này mình dùng bao nhiêu lần trong 12 tháng tới? Con số càng cao, đồ vật càng có lý.
Câu hai: ba năm nữa mình còn nhắc tới nó không? Chuyến đi với mẹ thì có. Chiếc máy xay sinh tố thứ hai thì không.
Câu ba: mình mua cho mình hay cho ánh mắt người khác? Đây là câu khó nhất, và cũng là câu tiết kiệm nhiều tiền nhất. Bài tiêu tiền vì cái nhìn của người xung quanh nói kỹ hơn về bẫy này.
Câu bốn: nếu bỏ qua lần này, sáu tháng nữa mình có tiếc không? Với trải nghiệm gắn với người thân đang già đi, câu trả lời thường là có. Với đồ điện tử đời mới, hầu như là không, vì sáu tháng sau đã có đời mới hơn rồi.
Khi mua đồ vật mới là lựa chọn đúng
Mình không muốn bạn hiểu là chi tiêu trải nghiệm luôn tốt còn mua đồ vật thì xấu. Sai đấy.
Có một nhóm đồ vật rất đáng tiền, đó là đồ mở ra trải nghiệm hằng ngày. Chiếc máy pha cà phê 6 triệu, dùng mỗi sáng trong ba năm, là khoảng 1.095 lần, tức 5.500 đồng một ly. So với 45.000 đồng một ly ngoài tiệm, bạn hòa vốn sau chưa tới 140 ly.
Cùng logic đó với chiếc nệm bạn nằm 8 tiếng mỗi đêm, đôi giày bạn đi làm mỗi ngày, hay chiếc máy tính bạn kiếm tiền bằng nó. Đây không phải đồ vật để ngắm. Đây là hạ tầng cho cuộc sống của bạn.
Ngược lại, hãy cẩn thận với nhóm mất giá nhanh mà lại ít dùng. Một chiếc điện thoại 25 triệu sau hai năm thường bán lại được 7 đến 9 triệu, tức mất khoảng 65% giá trị. Số tiền đó không biến mất vào ký ức, nó chỉ biến mất thôi.
Cách chia ngân sách cho chi tiêu trải nghiệm
Có ngân sách riêng thì bạn hết cãi nhau, và cũng hết cảm giác tội lỗi. Mình gợi ý để dành 5% đến 10% thu nhập hằng tháng vào một quỹ riêng cho chi tiêu trải nghiệm.
Với thu nhập 25 triệu một tháng, đó là 1,25 triệu đến 2,5 triệu. Một năm thành 15 triệu đến 30 triệu. Đủ cho một chuyến đi tử tế mà không đụng vào quỹ khẩn cấp.
Điểm hay của cách này là tiền đã được duyệt trước. Bạn không phải hỏi “có nên không” nữa, chỉ cần hỏi “quỹ còn bao nhiêu”. Cách vận hành quỹ theo mục tiêu, mình đã viết chi tiết trong bài quỹ tích lũy cho từng khoản lớn.
Chị Tâm, 48 tuổi, quản lý kho ở Biên Hòa, làm kiểu này suốt bốn năm. Mỗi tháng chị chuyển 1,5 triệu sang một tài khoản riêng, cuối năm được 18 triệu, cả nhà đi Đà Lạt sáu ngày. Chị bảo phần dễ chịu nhất của cách chi tiêu trải nghiệm này không phải chuyến đi, mà là không phải rút từ khoản nào khác.
Ba sai lầm hay gặp khi chi tiêu trải nghiệm
Sai lầm thứ nhất là vay để đi chơi. Một chuyến đi 30 triệu trả góp 12 tháng lãi 1,5% một tháng sẽ đội lên khoảng 33 triệu. Ký ức thì hết sau một tuần, còn khoản trả góp thì theo bạn cả năm.
Sai lầm thứ hai là nghĩ chi tiêu trải nghiệm phải thật đắt. Một buổi sáng chở mẹ đi ăn bún rồi ra biển tốn chưa tới 300.000 đồng, mà ba năm sau bạn vẫn nhớ. Giá tiền không quyết định độ đậm của ký ức.
Sai lầm thứ ba là để chi tiêu trải nghiệm phình lên theo thu nhập mà không đặt trần. Lương tăng, chuyến đi cũng tăng hạng, rồi khoản tiết kiệm đứng yên. Đó chính là chi tiêu tăng theo thu nhập, chỉ khoác áo đẹp hơn.
Nếu bạn muốn đọc sâu hơn về chuyện tiêu tiền đúng lúc trong đời, cuốn Dùng Tiền Để Sống nói rất thẳng về việc để dành quá tay cũng là một dạng lãng phí.
Bắt Đầu Từ Hôm Nay
Bạn hãy lấy khoản chi lớn gần nhất của mình ra và chia giá tiền cho số lần bạn đã thật sự dùng nó. Chỉ một phép chia thôi, nhưng nó sẽ nói cho bạn biết bạn đang tiêu tiền theo thói quen hay theo lựa chọn.
Rồi mở app ngân hàng, đặt một lệnh chuyển tự động 5% thu nhập sang quỹ dành cho chi tiêu trải nghiệm. Lần sau muốn đi đâu đó, bạn sẽ không phải xin phép ai, kể cả chính mình.
📩 Nhận File Quản Lý Tài Chính Cá Nhân
Với mục tiêu giúp các bạn có kiến thức vững vàng và phát triển kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, hãy gửi thông tin cho chúng tôi. File sẽ được Admin gửi trong vòng 48 tiếng.
Nếu không thấy email, bạn nhớ check SPAM MAIL nhé!
Đây là file có phí: 25,000 VND (bạn sẽ được tặng thêm ebook 5 trang về Quản lý tài chính cá nhân, bớt lo về tiền).
Thông tin chuyển khoản: VP Bank 0983407839
Phí sẽ tăng sau 7/7/2026.
👉 Đăng ký tại: https://forms.gle/koDSeDWqztjw7Bc59
Theo dõi thêm tại:
Page: facebook.com/ladyfinancevn
Group: facebook.com/groups/womeninvestsmarthub
⚠️ Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất giáo dục và không phải là lời khuyên tài chính cá nhân. Hãy tham khảo chuyên gia tài chính trước khi đưa ra quyết định đầu tư.
Spending on experiences or buying things and how to choose
Last week a reader sent me this message: “We saved 45 million dong. My husband wants a new sofa, while I want eight days in Korea. We have argued about it for three nights.” So her question sounds small, but it lands right on the spending on experiences debate that many families are having.
In fact I recognised it immediately. Because the same money can go two completely different ways, and both sides have a real point.
This article will not pick a side for you. Instead, you get the math, four questions that settle the argument, and the cases where buying the object is genuinely the smarter move.
How spending on experiences differs from buying things
In short, an object is something you keep, while an experience is something you live through and then remember. A sofa sits in your living room for eight years. Meanwhile a trip lasts eight days.
So the object looks like the obvious winner. However, one detail gets missed: your joy from an object fades over time, while your joy from an experience holds steady or grows.
Thomas Gilovich and Leaf Van Boven, two psychologists at Cornell University, published research on exactly this in 2003. They asked people about one material purchase and one experiential purchase of similar value. As a result, most participants reported that the experience gave them longer lasting happiness when they looked back.
Because of a mechanism called hedonic adaptation, your brain adjusts very quickly to whatever sits in front of it. Instead, memories work differently. In fact, they get retold, polished, and tied to the people who were there with you. If you tend to buy on mood, our piece on shopping driven by feelings will help you spot that pattern earlier.
Do the cost per use math
So here is where you put the feelings down and pick the calculator up. First, take the price and divide it by the number of times you will actually use it.
So back to that 45 million dong sofa. When a couple sits on it every evening and keeps it eight years, that is 2,920 days, or roughly 15,400 dong per day. Cheap.
Meanwhile the 45 million dong Korea trip covers two people for eight days, which works out at 2.8 million dong per day. Therefore, measured purely by days of use, the object wins by a factor of 182.
But that math only holds when the object really gets used. For example, another reader told me about a 28 million dong handbag she carried about twice a month for three years. In short, 72 uses at 389,000 dong each. Therefore the same formula gives the opposite answer.
So before spending on experiences or handing over money for an object, estimate your real usage honestly. However, never use the number from your imagination.
Four questions before spending on experiences
Personally I run these four questions on anything above 5 million dong. As a result, the choice is usually obvious.
First question: how many times will I use this in the next twelve months? When the number is high, the object earns its place.
Second question: will I still mention it three years from now? A trip with your mother, yes. A second blender, no.
Third question: am I buying this for me, or for how other people see me? Of course this one is the hardest, and it also saves the most money. Our article on spending to impress other people goes deeper into that trap.
Fourth question: if I skip it, will I regret it in six months? For experiences involving parents who are getting older, the answer is usually yes. However, for the newest electronics it is almost always no, because a newer model arrives by then anyway.
When buying the object is the right call
Please do not read this as spending on experiences good, objects bad. In fact, that would be wrong.
Some objects are excellent value, namely the ones that unlock a daily experience. For example, a 6 million dong coffee machine used every morning for three years is about 1,095 cups, or 5,500 dong each. Meanwhile a cafe charges 45,000 dong a cup, so you break even after fewer than 140 cups.
Similarly, the same logic applies to the mattress you sleep on eight hours a night, the shoes you wear to work, or the laptop you earn your living with. After all, these are not objects to admire. Instead, they are the infrastructure of your daily life.
On the other hand, be careful with things that lose value fast and get used rarely. A 25 million dong phone typically resells for 7 to 9 million after two years, so roughly 65% of the value is gone. That money did not turn into a memory. Instead, it simply disappeared.
How to budget for spending on experiences
When the budget exists in advance, the arguing stops and so does the guilt. Therefore I suggest setting aside 5% to 10% of monthly income into a fund reserved for spending on experiences.
On an income of 25 million dong a month, that is 1.25 to 2.5 million. As a result, over a year it becomes 15 to 30 million. So that is enough for a decent trip without touching your emergency fund.
Of course, the beauty of this approach is that the money is pre-approved. You stop asking “should I?” and start asking “what is left in the fund?”. For the mechanics of running goal based funds, see our guide to saving pots for big planned costs.
For example, Tam, 48, a warehouse manager in Bien Hoa, has done this for four years. Each month she moves 1.5 million dong into a separate account, which reaches 18 million by December and pays for six days in Da Lat. As she puts it, the best part is not the trip but never having to raid another account.
Three common mistakes when spending on experiences
The first mistake is borrowing to travel. When a 30 million dong trip is financed over twelve months at 1.5% per month, the total climbs to roughly 33 million. So the memory ends after a week, while the instalments follow you all year.
The second mistake is assuming an experience has to be expensive. For example, a morning taking your mother out for noodles and then to the beach costs under 300,000 dong, and you will still remember it three years later. In short, price does not decide how strong a memory is.
The third mistake is letting experience spending grow with your income without a ceiling. First the salary rises, then the trips get upgraded, while savings stay flat. That is simply spending that rises with your salary wearing a nicer outfit.
If you want to go deeper on timing your spending across a whole life, the book Die With Zero argues bluntly that over saving is its own form of waste.
Start Today
So take your most recent large purchase and divide its price by the number of times you have actually used it. It is one division, but it tells you whether you are spending by habit or by choice.
Then open your banking app and set an automatic transfer of 5% of your income into an experience fund. Next time you want to go somewhere, you will not need permission from anyone, including yourself.
📩 Get the Personal Finance Management Template
Our mission is to equip you with robust knowledge and enhance your personal financial management skills. Please provide your information, and the file will be delivered by our Admin within 48 hours.
In case you do not receive the email, please check your SPAM mail!
This file is available for 25,000 VND (and you will receive a bonus 5-page e-book on Personal Finance Management).
Bank Transfer Details: VP Bank 0983407839
Note: The price will increase after July 7, 2026.
👉 Sign up here: https://forms.gle/koDSeDWqztjw7Bc59
Follow us for more:
Page: facebook.com/ladyfinancevn
Group: facebook.com/groups/womeninvestsmarthub
⚠️ Disclaimer: This article is for educational purposes only and does not constitute personal financial advice. Please consult a qualified financial advisor before making investment decisions.
📲 Share this article
